Stikkordarkiv: pilegrimsmål

Camino de San Olav – DAG 1

Etter fjorten dager på Camino Francés,  fra Saint-Jean-Pied-de-Port til Burgos, så jeg fram til en ensom vandring på den spanske St. Olav-caminoen, en to-tre dagers avstikker mot Covarrubias til Capilla de San Olav. Men april er ikke ‘sesong’, så muligheter for overnatting burde jeg sjekket på forhånd  …
     Dag 1: Burgos-Revilla del Campo 23 km

11.15. Sein start. Etter morgenmesse og museumsbesøk i den vakre Burgos-katedralen, la jeg endelig i vei. Å finne ut på ‘el campo’ gikk greit. Pilegrimspasset som turistkontoret like ved katedralen deler ut, viser vei gjennom sentrum. Ikke mange veikryss og gater fra katedralen ble vandreren loset inn på Via Verde, (grønn vei) der også et tægget info-skilt presenterte  Camino de San Olav – på norsk!

Den grønne veien var først asfaltert, men etterhvert gruslagt. Metallskilt med Nidaros-emblem bekreftet at dette også var leden, men de var tægget, bøyd og herpet og iblant fraværende. Kun gjenværende burgunder malingsflekker som hadde utgjort bunn bak skiltet sto igjen. Men det var ikke i denne enden av caminoen merkingen skulle forsvinne for godt …  Continue reading Camino de San Olav – DAG 1

Advertisements

‘Norsk camino’ – spansk jord

Å vandre Camino de San Olav må nordmenn unne seg. En to-tre dagers vandring på knappe seksti kilometer, i et kontemplativt, ubeskrivelig vakkert landskap med en rural spansk kultur, og mellom byene Burgos og Covarrubias som hver for seg alene kan forsvare et besøk; men for alle del: gå, opplev også caminoen mellom disse flotte stedene – menneskene, kulturen og landskapet.
  Camino de San Olav: Burgos-Covarrubias 59 km
       Min vandring: 4. og 5. april 2014
      En ‘avstikker’ på veien mot Santiago

PILEGRIMSMÅLET Capilla de San Olav ligger ved en liten landsby med verdensarv-status: Covarrubias. Dens historie holder fram bakgrunnen for Camino de San Olav og kapellet – oppført 800 år for seint! Continue reading ‘Norsk camino’ – spansk jord

Tilfeldighetenes mystikk

Jeg snur meg etter ropet. I en av Santiagos gater står en nordmann jeg aldri før har møtt, men som jeg like nedenfor byens busstasjon trodde jeg så, håpet jeg ville møte – før jeg ristet tanken ut av hodet med et skjerp deg, Øyvind, det skjer bare ikke!
– Hallo, er ikke du Lerø? spør han.
Jeg nikker til svar, overrumplet. Hvor sannsynlig er dette, liksom?
       Publisert i Pilegrimen, juni 2014

Bussen fra Finisterre tømmes for pilegrimer. Jeg finner min sekk, kjøper nattbuss-billett til Vitoria og legger i vei ned mot Santiagos sentrum mens jeg tenker på de siste dagers gode erfaring; på vei til Finisterre, ‘verdens ende’, da alt som hadde beriket min vandring mot Santiago de Compostela hvilte i kroppen, opplevde jeg det å gå som selve gleden. Timer uten tanke på å komme frem, dusje, spise, le og sove. Naturen kom mot meg med en åpen favn, til fuglenes sang i duskregnet. Gud var hos meg, som fullstendig fraværende. Og alle praktiske ting ved hjemturen skled ned i bunn av sekken. Continue reading Tilfeldighetenes mystikk

Bergensleden Røldal | Etappe 6

 

På en bro på Postvegen kan en studere tonnevis med vann som dundrer under skoene
På en bro på Postvegen kan en studere tonnevis med vann som dundrer under skoene

Over Røldalsfjellet

Denne etappen må deles opp. Dersom en har god tid vil den, på tross av mye asfalt, oppleves som en stor naturopplevelse. Det begynner med den flotte Postvegen på vestsiden av Sandvinvatnet. Bilveien går på andre siden. Etter Låtefoss tar leida snart inn på den gamle hovedeveien, og den er rolig og vakker. Også etter Seljestad tar trafikken en annen vei, mens pilegrimen går gamleveien over Seljestadjuvet. Snart går ferden nedover i dalen og inn i nordenden av Røldalsvatnet ligger målet.

Startsted: Odda camping

Etappen bør deles opp, litt avhegig av hvor siste overnatting har vært. På Seljestad er det f.eks. hotell og hytter.

  • Total lengde 44 km
    Postvegen til Sandvin (kultursti*) 7 km
    Skare: 6,5 km
    Seljestadjuvet til topp Røldalsfjellet: 18,5 km
    Nedstigning og Røldal stavkirke: 12 km
  • > 80% asfalt.
  • Pr juli 2011, umerket pilegrimsrute/ *merka sti
  • Høydeprofil: Postvegen (230 moh) Røldalsfjellet (1068 moh)
  • Overnatting: Hildal camping (hvis åpen) Seljestad hytter, Røldal: Camping/ Skysstasjonen
  • Attraksjoner: *Postvegen, Låtefossen, Seljestadjuvet, Røldal stavkirke.

Flere bilder fra denne pilegrimsvandringen finnes her

Bilde av pilegrimsmålet finnes nedenfor

RUTEPROFIL

NB: Forholdet mellom etappens lengde og høyde kan gi en temmelig misvisende elevasjonsprofil. Ved lange avstander (km) virker selv stigninger til må høyder (m) adskillig brattere enn de i virkeligheten er:

Profil for etappen fra Odda camping – Røldal

Klikk på bildet under: GPS-sporet fra etappen åpnes i et nytt vindu. Bilder som er tatt åpner seg på rett sted i sporet (den blå dråpen på kartet). Velg å se bilder eller statistikk der bevegelsespunktet følger elevasjonsprofilen.

Zoom inn på kartet eller velge «View map fullscreen»

Om du velger «Se all pictures …» -link, kan du kommentere bilder.

En stripe med start/ stopp bildevisning og statistikk (helt til høyre) kommer frem over bilderekken når du lar peker være over kartet. PS. Hold peker bort fra kartet når du ser bilder, da stripen skjuler for billedteksten på foto i høydeformat.

God tur!

Klikk for en visuell opplevelse av vandringen
Pilegrimsmålet, stavkyrkja i Røldal er ei lita, vakker kykrje
Det undergjørende krusifikset i Røldal fra år 1250

Bergensleden til Røldal: Intro

Det er flere mulige pilegrims-traséer fra Bergen til Røldal. Selvsagt er det historiske argumentet sterkest: Hvor gikk pilegrimsleden fra Bergen til Røldal på f.eks. 1400-tallet? Mulighetene er ikke utallige. Naturen setter begrensninger. Trolig var det som var av stier, som f.eks. det vi i dag kjenner som Postvegen, benyttet osv. Etter å ha studert mulige alternativer en tid, endte jeg opp med en rute som jeg tror er en god og interessant rute når man veier ulike alternativer opp mot hverandre og tar hensyn til særlig to viktige punkt:

  1. Innlemme flest mulig kirkehistoriske steder med relevans til pilegrimstradisjonen
  2. Innlemme det som allerede synes å være en begynnende eller etablert pilegrimsaktivitet.

Et godt terreng-alternativ ble valgt bort da den ikke passerte en hel del viktige steder av historisk interesse. Alternativet var å følge starten på den planlagte pilegrimsveien fra Bergen til Nidaros (!), som vil gå over byfjellene i Bergen, videre over Gulfjellet, men ved Samnanger ta østover mot Hålandsdalen. Men viktige steder som Fana kirke, som jo også hadde et undergjørende krusifiks omtrent på samme tid som Røldal, ruinane av Lyse kloster og Holdhus kirke – opprinnelig en stavkirke – ville traseen ikke gå innom.

Derfor skulle ruta gå fra Bergen til Os og med ferge over til Fusa fra Hatvik.

Et alternativ som ble vurdert var en mulig veg som gikk så langt sør at en kunne sneie innom klosteret på Halsenøy. Da måtte en senere nærme seg Røldal sørfra, der også et arbeid for å tilby vandresti opp i høyden ved Åkrafjorden allerede er i arbeid. Men både et annet arbeid med pilegrimsvei var av større interesse, samt at å legge ruta søtover i Fusa ville gi besøk både i Holdus kirke og et gryende pilegrimstun i Hålandsdalen.

Det høyeste punkter på pilegrimsleia er på ca 1200 moh

Så til sist endte ruta opp med å ta inn i Hålandsdalen, til pilegrimstunet som er under etablering på Tegland, og et viktig arbeid er foregår i Jondal med (delvis) merket pilegrimsvei over fjellet fra Krossdalen til Reiseter. Krossdalen har også den betydning at de var her krusfikset ble brakt over fjellet på sin ferd mot Røldal.

Da jeg endelig (en dag for seint) la i vei på denne vandringen, var jeg fast bestemt på å nå fram på gammaljonsok-kvelden. Det var bare seks dager frem i tid, og jeg visste at det ville bli en del lange, harde etapper. Etappene viste seg enda til å være lengre (og hardere) enn jeg hadde trodd på forhånd!

Det er derfor viktig å påpeke at etappebeskrivelsne som presenteres her ikke er ment som dagsetapper.

Om pilegrimsleia kan videreutvikles på enkelte etapper (spesielt de med mye asfalt), og gi den nødvendig merking og gode kartskisser, skal dette kunne bli ei fin pilegrimsrute for de som er villige til å «ta i litt». En enkel vandring blir det ikke, men den er spektakulær og vakker.

Etappene som  presenteres er :

  • Kristkirketomten, Bergen til:
  • > Fusa camping (47 km)
  • > Tegland i Hålandsdalen (29 km)
  • > Strandebarm – Jondal – Krossdalen (35 km)
  • > Over fjellet til Bleie (25 km)
  • > Inn Sørfjorden til Odda (25 km)
  • > Over Seljestadjuvet til Røldal (44 km)

Møtet med det undergjerande krusifikset

Det undergjerande krusifikset i Røldal

Krusifikset var vakrare enn eg trudde. Alle bileta eg hadde sett tidlegare var tatt frå andre sida. Kristi andlet er i røynda meir fredfullt enn eg frå før kjende til. Ein heil time fekk eg vere aleine i kyrkja; bodskapen blei formidla og eg lytta; eg høyrde i hola der mi lengt bur at det drypa sveitte frå eit andlet.

Pilegrimen, dagen etter akomst, på trappa foran kyrkja

På veg ut spurde eg, men den bunadskledte jenta ved inngongen lot meg ikkje fotografere i kyrkja; det er vel Riksantikvaren som har bestemt dét – og prisen på 55 kronar for å kome inn. Gjennom historia har pilegrimar sluppe sånt, men her er det pilegrimar berre ein gong i året; forrige helg var det stevne med pilegrimar frå aust og sør-vest; Seljord, Hovden, Stavanger.

Jenta lot meg avfotografere krusifikset frå framsida av ei bok. Ho visste nok ikkje at det då er åndsverkslova som forbyr…

Så tok ho eit bilde av meg då eg sto på trappa.

«Trur du ikkje på krusifikset vårt» sa den bunadskledte då eg kom med ein litt akademisk kommentar om krossens historie i ein ellers god samtale vi har fekk då eg stoppa på veg ut og kikka på bøkene ho selde.

Så eg spør vidare: Kvifor er då gammaljonsok blitt «historie»? Kvifor var kyrkja stengd då eg kom fram til kyrkja, på sjølvaste gammaljonsokkvelden; kvifor var ho stengd denne kvelden og natta? Som om katedralen i Santiago de Compostela skulle ha vore stengd den 25. juli, på minnedagen til den som katedralen er namngitt etter, som rommar ei fantastisk pilegrimssoge, der òg Røldal og Nidaros fell inn. Så den bunadskledte i Røldal, er det ingen som trur på krusifikset hennar? Som vil minnast staden og timen?

Kvifor skal ikkje menneske få visa at dei trur på sin eigen historie; ein kunne i alle høve få ære hendingane som har funne stad, på rette kvelden. Kvifor kan ikkje dette landet la landet bak sigarettpapiret som benediktiner-munken tala om, få velgje sjølv om det vil synleggjere seg; krossen vil vel ikkje sveitte bak stengde dører. Særleg om vi vart einige om at det verkeleg var kondens – det er det ein seier i dag – det menneske strauk av krossen, skulle Gud av den grunn la vere å helbrede; og kvifor er ikkje kondens Kristi sveitte? Er ikkje brødet Kristi lekam, og vinen hans blod? Så kvifor skal ikkje kondensen som oppsto i relasjonen mellom krossen og dei truande ikkje kunne vere Kristi sveitte? Fordi sveitte ikkje er innstifta? 
Så kall det Kristi spytt då, og smør det på augene slik Jesus sjølv gjorde med den blinde✠. Bli sjåande! (Slik som dei to som fann Fana- og Røldalskrusifikset blei då dei turka seg i augene – iblanda si eiga svette etter strevet med å få det i båten !! )  Kan det helbrede blinde, kan det vel saktens og helbreda noko anna.

Og om ein ikkje trur at Gud skal ta opp att den sama nåda i Røldal-kyrkja igjen, kan ein vel gje kyrkja sine pilegrimar lov til å minnast det som ho har bore ogframleis skal bere av tru, håp og takksemd etter krusifikset si gjerning!  

Finnst ikkje Gud eller er han i høgda berre tilskodar; dei helbreda seg sjølve, pilegrimane – slik ein kan koma i skade for å tru ho meiner, ho som er sentral i pilegrimsvandringa til Røldalstevnet, i eit fint oppslag i Aftenposten:

Eg vil vente på svar – frå abstraksjonens pilegrimar; frå meg sjølv og lek og lærd, og frå prestar, biskopar, riksantikvarar, statsrådar, makter…

Eg går opp og pakkar og for å vente på bussen heim.  Staven har aldri vært meir nødvendig. Då eg vakna i dag morges grudde eg til eg skulle sette føtene på golvet. Ikkje utan grunn, viste det seg. Eg måtte to gonger ned til kyrkja i morges. Trudde ho opna ein time før ho gjorde. Eg klagar mykje, gjer eg ikkje? Ynskjer sympati eller noko; kampen mellom det gode og det vonde; kor hardt det er å stå i kampen – der eigne laster er som gode, men vassskada moreller når ein fylgjer dei, og som knust glas i føtene om ein verkeleg utfordrar lastrene og maktene… og så er det alt det uforklarlege, Gud lar òg det skje…

1 Pet 4,12 «Mine kjære! Undra dykk ikkje over den eldprøva de må igjennom, som om det hende dykk noko uventa.» (tidlegare sto det «noko merkverdig») Betre før?

 

 

✠ Då Jesus kom gåande, fekk han sjå ein mann som hadde vore blind frå han var fødd.  2 Disiplane spurde: «Rabbi, kven er det som har synda, han eller foreldra hans, sidan han vart fødd blind?»  3 Jesus svara: «Verken han eller foreldra hans har synda. Men det hende for at Guds gjerningar skulle syna seg på han. 4 Så lenge det er dag, må vi gjera hans gjerningar som har sendt meg. Det kjem ei natt då ingen kan arbeida.  5 Så lenge eg er i verda, er eg lyset i verda.»  6 Då han hadde sagt det, spytta han på jorda og laga til litt leire av spyttet og smurde på auga til mannen.  7 Så sa han: «Gå og vask deg i Siloadammen.» Siloa tyder utsend. Mannen gjekk dit og vaska seg, og då han kom att, kunne han sjå.

* * *

ps:

Det er ikkje alle som med naturleg autoritet kan gjere det eg leste i siste nr av Pilegrimen, rett etter at eg kom heim att: Gå til soknepresten og låne nøkkelen. Det var det Norges «kron-pilegrim» gjorde, då han kom til Røldal (det er han då verkeleg, Eivind Luthen, som forresten blei svært glad då eg melde han om at eg hadde gått ein mogeleg pilegrimsveg fra Bergen til Røldal).

Eg tenkjer: Om soknepresten lot alle som ønskte det låne nøkkelen, ville han vel bli bannlyst av – ikkje biskopen – nei, ein som er rikare i ånda i det stats-geistlege hierarki; til dømes riksantikvaren eller ministaren.