Kategoriarkiv: Mine vandringer

Mine pilegrimsvandringer

Camino de San Olav – DAG 1

Etter fjorten dager på Camino Francés,  fra Saint-Jean-Pied-de-Port til Burgos, så jeg fram til en ensom vandring på den spanske St. Olav-caminoen, en to-tre dagers avstikker mot Covarrubias til Capilla de San Olav. Men april er ikke ‘sesong’, så muligheter for overnatting burde jeg sjekket på forhånd  …
     Dag 1: Burgos-Revilla del Campo 23 km

11.15. Sein start. Etter morgenmesse og museumsbesøk i den vakre Burgos-katedralen, la jeg endelig i vei. Å finne ut på ‘el campo’ gikk greit. Pilegrimspasset som turistkontoret like ved katedralen deler ut, viser vei gjennom sentrum. Ikke mange veikryss og gater fra katedralen ble vandreren loset inn på Via Verde, (grønn vei) der også et tægget info-skilt presenterte  Camino de San Olav – på norsk!

Den grønne veien var først asfaltert, men etterhvert gruslagt. Metallskilt med Nidaros-emblem bekreftet at dette også var leden, men de var tægget, bøyd og herpet og iblant fraværende. Kun gjenværende burgunder malingsflekker som hadde utgjort bunn bak skiltet sto igjen. Men det var ikke i denne enden av caminoen merkingen skulle forsvinne for godt …  Continue reading Camino de San Olav – DAG 1

Advertisements

Tilfeldighetenes mystikk

Jeg snur meg etter ropet. I en av Santiagos gater står en nordmann jeg aldri før har møtt, men som jeg like nedenfor byens busstasjon trodde jeg så, håpet jeg ville møte – før jeg ristet tanken ut av hodet med et skjerp deg, Øyvind, det skjer bare ikke!
– Hallo, er ikke du Lerø? spør han.
Jeg nikker til svar, overrumplet. Hvor sannsynlig er dette, liksom?
       Publisert i Pilegrimen, juni 2014

Bussen fra Finisterre tømmes for pilegrimer. Jeg finner min sekk, kjøper nattbuss-billett til Vitoria og legger i vei ned mot Santiagos sentrum mens jeg tenker på de siste dagers gode erfaring; på vei til Finisterre, ‘verdens ende’, da alt som hadde beriket min vandring mot Santiago de Compostela hvilte i kroppen, opplevde jeg det å gå som selve gleden. Timer uten tanke på å komme frem, dusje, spise, le og sove. Naturen kom mot meg med en åpen favn, til fuglenes sang i duskregnet. Gud var hos meg, som fullstendig fraværende. Og alle praktiske ting ved hjemturen skled ned i bunn av sekken. Continue reading Tilfeldighetenes mystikk

Pilegrimsrute Bergen-Røldal stavkirke

Pilegrimsrute fra Bergen til Røldal stavkirke

Det undergjørende krusifikset fra ca 1250 henger i kirken. Det ble fjernet på 1800 tallet for å hindre "misbruk" etter reformatorisk syn...

I skrivende stund er denne pilegrimsveien kun historisk. Selv om jeg gikk en mulig trasé i juli i år (2011), er dette altså ikke en etablert pilegrimsvei ennå. Vi håper den kan bli; «vi» betyr en liten gruppe som vil arbeide for å legge til rette for den beste pilegrimstraseen fra Bergen til Røldal, og få den merket slik ildsjeler i Jondal har gjort over fjellet der. Østfra har det i flere år bl.a. vært vandring fra Seljord.

Foto er fra gardsbutikken ved SørfjordenDet planlegges nå et pilegrimsenter i Røldal – i offentlig regi. Om vårt initiativ blir knyttet til denne virksomheten, får tiden vise. Vi håper det. Det som presenteres her er en nedtegnelse etter vandringen jeg gjorde. Ruta er valgt etter beste skjønn og kan svært vel representere den historiske trasé som ble benyttet dengang pilegrimsvandring fra Bergen må ha vært vanlig…

Fakta: 

Rutas lengde: 205 km

Antall etapper:
Min. 6, anbefalt 8-10

Merking pr august 2011: Kun etappe 4, Krossdalen-Reiseter (over fjellet 1200 moh)

Sesong: Rutas høyeste fjellpassering (Etappe 4): Juni-sept. Vandring på alternativ vei: + 1-2 dager

Vanskelighetsgrad: Krevende, pga både en god del asfalt og flere fjelloverganger.

Overnattingsmuligheter: Camping/ hytter, pilegrimstun, pensjonat/ hotell

Egenart: Rik på kirkehistorie. Spektakulære naturopplevelser. Kulturlandskapet. Matkultur


Etappebeskrivelser
Intro | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | Info om kyrkja
 
KART m/ GPS-spor og bilder fraetappene:
Etappe:  1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 
DAGBOK FRA MIN VANDRING I 2011
Bodbærar til eit undergjerande krusifiks
 
Andre nettsteder:
Røldalsvegen på www.pilegrim.info
Røldalsvandringene fra Seljord på Facebook
Andre ressureser:
Historien om Røldal-krusifikset
Mine foto fra Røldal-ruta

Ein FB-dialog på gammaljonsok

Eit utdrag av ein dialog som starta på Johannes Døyparens dag, den 7. juli.
(Det som er autentisk er vel alltid spanande å lesa…)Først posta eg eit bilete på FB dagen etter Gammal-Jonsoknatta (7. juli 04:51)
(Kan ikkje hugse eg var vaken då, men ..)Øyvind Lerø
For Annlaug, Bas og Svein.

Mobilopplastninger

7. juli kl. 04:51 via mobiltelefon ·
Personvern:

· Liker ·
Morten LystrupLeif Tore Michelsen og 2 andre liker dette.
 

Ragnhild Helena Aadland Høen Fantastiske farger!
7. juli kl. 08:35

Øystein Lid Korleis var jons-vaka? Tok dei ned krusifikset som i gamal tid?
7. juli kl. 12:49


Øyvind Lerø ‎’Jonsokmessa’ var i helga (pilegrimsstevne då). Så kyrkja var ikkje åpen då eg kom nærmere kl 20. Eg måtte vente med å tre inn til i dag kl 9.30. Fikk ein time aleine der då. Det kreves tru for å ta ned krusifikset, om den trua finns i våre dagar veit eg ikkje (om det skjer på pilegrimsstevne) Eller om de på St. Paul messa i fjor fikk lov til det.
7. juli kl. 13:04


Øyvind Lerø ‎@Ragnhild. Blei krusifikset tatt ned i fjor på messa?
7. juli kl. 13:05
Øystein Lid ganske uhistorisk av kyrkjefolket på staden å halda kyrkja stengt på sjølvaste gamlejonsok. Den eine dagen i året miraklet etter sigande finn stad. Det var vel ved midnatt dei tok krusifikset ned etter gamal tradisjon (men blir det natt til 6. Eller 7. juli?). Nok eit døme på at kyrkjer som hovudregel bør stå opne, slik det er i mange andre europeiske land.
7. juli kl. 13:56
 
Øystein Lid Og korleis tenkjer stevne-arrangørane? At miraklet sikkert let seg repetera på den dagen det måtte vera mest beleilig å ha messe? Kva om påskeelden i Jerusalem kunne dukka opp litt før på kvelden så ein slapp å halda seg vaken til godt etter midnatt? Men eg preikar vel for koret, du må vel vera (adjektiv) etter å ha gått heile pilgrimsleia og så koma til stengt kyrkje.
7. juli kl. 14:01
 
Øyvind Lerø Kanskje eg kom fram ein dag for seint, eg tenkte ikkje på at det kan ha vært kvelden/ natta til den 6. som er sjølve dagen?
Eg var både usikker på å starte (sto opp torsdag kl 5, men lot være å gå — om eg hadde gått den dagen, hadde eg aldri klart å passere fjellet opp frå Jondal søndag pga av skodde og regn, jeg tenker med gru på om jeg hadde prøvd) og var i det jele tatt usikker på å komme fram, så det var kun sokn.pr. i Jondal eg kontakta på forhånd vedr pilegrimsvegen over fjellet, og eg kontakta altså ingen i Røldal. Tenkte på å spørre om å få være der om natta, men vake ville eg nok ikkje klart. I går sovna eg før eg fikk åpna soveposen. 44 km og opp over 1000 m høyde og med mest asfalt (bortsett fra postvegen Odda-Sandvin 5 km) var ein kraftprøve.
Men eg trur ikkje ho var åpen kvelden den 5. Den skjønne, bunadskledte jenta som tok imot inngangspengane på 40 kr, ville nok ha sagt det. Vi hadde ein prat om krusifikset.
Jeg er jo enig i alt du ellers påpeker. F.eks at stevnet ikkje inkluderer jonsoknatta. Sitter her med et hefte utgitt av soknerådet i Røldal, ført i pennen av Oddvar Jensen (NLA), men finner ikke svar på det der.
7. juli kl. 14:46


Øyvind Lerø Eg regna med at kjerko (no går det i reint stril her) var stengt og blei derfor ikke (adjektiv). Min vandring var ein forbønshandling (og fleire har bedt med) for eg trur Gud fortsatt helbreder. Om han ville at krusifikset skulle sveitte framfor meg (aleine) ville han ordna det slik. Men eg trur det kan skje igjen. Ja eg veit jo at det kan, om Gud vil.
7. juli kl. 14:53
Øystein Lid Uansett: All respekt for gjennomført valfart! Eg håpar å møta deg ved høve, slik at eg kan høyra meir.
7. juli kl. 23:18
Ragnhild Helena Aadland Høen Hei! Det er den 6. juli som er gamaljonsokkvelden (tilsv. 24. juni), mens 7. juli tilsvarer 25. juni, altså selve jonsokdagen, etter den gamle kalenderen. Vi spurte skriftlig om å få ta ned krusifikset, men fikk blankt nei. Jeg vet ikke hva de fryktet mest: Riksantikvaren eller at noen skulle bli helbredet under en katolsk messe. Iallfall fikk vi ikke lov. Det var såvidt vi fikk lov til å bruke røkelse under messen. De måtte høre med Riksantikvaren som til slutt gav oss lov hvis vi luftet godt ut i to timer etter at midnattsmessen var over. Nei, det skjer aldri noe i Røldal kirke den 6. juli, med mindre noen utenfra (som oss) organiserer noe der.
8. juli kl. 15:11
Øyvind Lerø ‎@Ragnhild Takk for oppklarende info. Nei, riks-erkebiskop-antikvaren avviker ikkje fra læra! Eg kom no fram på rett dag, då. Har sendt deg ein e-post med bilder som du kan bruke som du vil. Det er ikkje lpv å ta bilde i Røldal kyrkja. Så eg har ikkje. Bildet av krusifikset du får er ei avfotografering av ei bok. Det var lov… Krusifikset er jo mykje vakrare frå den sida ansiktet vender. (som du sjøl har sett). Lykke til med foredraget.
8. juli kl. 19:42

Møtet med det undergjerande krusifikset

Det undergjerande krusifikset i Røldal

Krusifikset var vakrare enn eg trudde. Alle bileta eg hadde sett tidlegare var tatt frå andre sida. Kristi andlet er i røynda meir fredfullt enn eg frå før kjende til. Ein heil time fekk eg vere aleine i kyrkja; bodskapen blei formidla og eg lytta; eg høyrde i hola der mi lengt bur at det drypa sveitte frå eit andlet.

Pilegrimen, dagen etter akomst, på trappa foran kyrkja

På veg ut spurde eg, men den bunadskledte jenta ved inngongen lot meg ikkje fotografere i kyrkja; det er vel Riksantikvaren som har bestemt dét – og prisen på 55 kronar for å kome inn. Gjennom historia har pilegrimar sluppe sånt, men her er det pilegrimar berre ein gong i året; forrige helg var det stevne med pilegrimar frå aust og sør-vest; Seljord, Hovden, Stavanger.

Jenta lot meg avfotografere krusifikset frå framsida av ei bok. Ho visste nok ikkje at det då er åndsverkslova som forbyr…

Så tok ho eit bilde av meg då eg sto på trappa.

«Trur du ikkje på krusifikset vårt» sa den bunadskledte då eg kom med ein litt akademisk kommentar om krossens historie i ein ellers god samtale vi har fekk då eg stoppa på veg ut og kikka på bøkene ho selde.

Så eg spør vidare: Kvifor er då gammaljonsok blitt «historie»? Kvifor var kyrkja stengd då eg kom fram til kyrkja, på sjølvaste gammaljonsokkvelden; kvifor var ho stengd denne kvelden og natta? Som om katedralen i Santiago de Compostela skulle ha vore stengd den 25. juli, på minnedagen til den som katedralen er namngitt etter, som rommar ei fantastisk pilegrimssoge, der òg Røldal og Nidaros fell inn. Så den bunadskledte i Røldal, er det ingen som trur på krusifikset hennar? Som vil minnast staden og timen?

Kvifor skal ikkje menneske få visa at dei trur på sin eigen historie; ein kunne i alle høve få ære hendingane som har funne stad, på rette kvelden. Kvifor kan ikkje dette landet la landet bak sigarettpapiret som benediktiner-munken tala om, få velgje sjølv om det vil synleggjere seg; krossen vil vel ikkje sveitte bak stengde dører. Særleg om vi vart einige om at det verkeleg var kondens – det er det ein seier i dag – det menneske strauk av krossen, skulle Gud av den grunn la vere å helbrede; og kvifor er ikkje kondens Kristi sveitte? Er ikkje brødet Kristi lekam, og vinen hans blod? Så kvifor skal ikkje kondensen som oppsto i relasjonen mellom krossen og dei truande ikkje kunne vere Kristi sveitte? Fordi sveitte ikkje er innstifta? 
Så kall det Kristi spytt då, og smør det på augene slik Jesus sjølv gjorde med den blinde✠. Bli sjåande! (Slik som dei to som fann Fana- og Røldalskrusifikset blei då dei turka seg i augene – iblanda si eiga svette etter strevet med å få det i båten !! )  Kan det helbrede blinde, kan det vel saktens og helbreda noko anna.

Og om ein ikkje trur at Gud skal ta opp att den sama nåda i Røldal-kyrkja igjen, kan ein vel gje kyrkja sine pilegrimar lov til å minnast det som ho har bore ogframleis skal bere av tru, håp og takksemd etter krusifikset si gjerning!  

Finnst ikkje Gud eller er han i høgda berre tilskodar; dei helbreda seg sjølve, pilegrimane – slik ein kan koma i skade for å tru ho meiner, ho som er sentral i pilegrimsvandringa til Røldalstevnet, i eit fint oppslag i Aftenposten:

Eg vil vente på svar – frå abstraksjonens pilegrimar; frå meg sjølv og lek og lærd, og frå prestar, biskopar, riksantikvarar, statsrådar, makter…

Eg går opp og pakkar og for å vente på bussen heim.  Staven har aldri vært meir nødvendig. Då eg vakna i dag morges grudde eg til eg skulle sette føtene på golvet. Ikkje utan grunn, viste det seg. Eg måtte to gonger ned til kyrkja i morges. Trudde ho opna ein time før ho gjorde. Eg klagar mykje, gjer eg ikkje? Ynskjer sympati eller noko; kampen mellom det gode og det vonde; kor hardt det er å stå i kampen – der eigne laster er som gode, men vassskada moreller når ein fylgjer dei, og som knust glas i føtene om ein verkeleg utfordrar lastrene og maktene… og så er det alt det uforklarlege, Gud lar òg det skje…

1 Pet 4,12 «Mine kjære! Undra dykk ikkje over den eldprøva de må igjennom, som om det hende dykk noko uventa.» (tidlegare sto det «noko merkverdig») Betre før?

 

 

✠ Då Jesus kom gåande, fekk han sjå ein mann som hadde vore blind frå han var fødd.  2 Disiplane spurde: «Rabbi, kven er det som har synda, han eller foreldra hans, sidan han vart fødd blind?»  3 Jesus svara: «Verken han eller foreldra hans har synda. Men det hende for at Guds gjerningar skulle syna seg på han. 4 Så lenge det er dag, må vi gjera hans gjerningar som har sendt meg. Det kjem ei natt då ingen kan arbeida.  5 Så lenge eg er i verda, er eg lyset i verda.»  6 Då han hadde sagt det, spytta han på jorda og laga til litt leire av spyttet og smurde på auga til mannen.  7 Så sa han: «Gå og vask deg i Siloadammen.» Siloa tyder utsend. Mannen gjekk dit og vaska seg, og då han kom att, kunne han sjå.

* * *

ps:

Det er ikkje alle som med naturleg autoritet kan gjere det eg leste i siste nr av Pilegrimen, rett etter at eg kom heim att: Gå til soknepresten og låne nøkkelen. Det var det Norges «kron-pilegrim» gjorde, då han kom til Røldal (det er han då verkeleg, Eivind Luthen, som forresten blei svært glad då eg melde han om at eg hadde gått ein mogeleg pilegrimsveg fra Bergen til Røldal).

Eg tenkjer: Om soknepresten lot alle som ønskte det låne nøkkelen, ville han vel bli bannlyst av – ikkje biskopen – nei, ein som er rikare i ånda i det stats-geistlege hierarki; til dømes riksantikvaren eller ministaren.